Klim buduje ekosystem wsparcia dla rolników wdrażających praktyki rolnictwa regeneratywnego, łącząc doradztwo agronomiczne, narzędzia cyfrowe i dostęp do finansowania. Z Jakubem Pawłowskim, dyrektorem ds. komercyjnych w Klim Polska rozmawiamy o tym, dlaczego dekarbonizacja łańcucha dostaw powinna zaczynać się na polu i co wyróżnia Polskę na tle reszty Europy.
Skąd wziął się pomysł na Klim, czym się zajmujecie?
Pomysł wziął się z prostej obserwacji: rolnicy są kluczem do rozwiązania wyzwań środowiskowych, od jałowienia gleb po zmiany klimatyczne, ale nie dostają odpowiedniego wsparcia ani finansowania, żeby te zmiany wdrożyć. Jednocześnie firmy spożywcze są pod coraz silniejszą presją dekarbonizacji łańcuchów dostaw. Klim powstał, żeby zaadresować oba problemy naraz, łącząc trzy rzeczy, których rolnicy potrzebują jednocześnie, a rzadko dostają w pakiecie: doradztwo agronomiczne w terenie, cyfrowe narzędzia do zarządzania gospodarstwem i dostęp do finansowania. Wybraliśmy rolnictwo regeneratywne, bo łączy w sobie to, co rzadko idzie w parze: redukcję emisji, odbudowę bioróżnorodności i długoterminową odporność finansową gospodarstw. Zdrowa gleba magazynuje węgiel, zatrzymuje wodę i pozwala uzyskiwać wysokie plony przy mniejszych nakładach środków syntetycznych. Ale w Klim nie zaczynamy rozmowy od klimatu. Mamy żelazną zasadę: rolnictwo regeneratywne ma sens tylko wtedy, kiedy poza ochroną środowiska daje rolnikowi realne i wymierne korzyści finansowe.
Współpracujecie z ponad 4 tys. rolników na 900 tys. hektarów. Z jakimi konkretnymi korzyściami mogą liczyć się rolnicy, którzy dołączą do Waszego programu?
Konsultacje agronomiczne w terenie i dostęp do cyfrowej platformy do zarządzania uprawą. Pracujemy razem nad konkretnymi praktykami: poplonami i całoroczną okrywą roślinną, siewem bezpośrednim, rozszerzonym płodozmianem. Robimy też analizy zdrowia gleby oparte na danych z jego gospodarstwa. I jest wsparcie finansowe: płatności za redukcję i sekwestrację CO2 oraz dopłaty od firm odbierających płody rolne. Ważna zasada: rolnik zachowuje pełną niezależność. Dostarczamy narzędzia i wiedzę, ale transformacja przebiega w tempie, które wyznacza sam gospodarz. Nadrzędny cel to ograniczenie ryzyka transformacji i zapewnienie długoterminowej rentowności oraz odporności systemu produkcji.
Jak przekonujecie sceptycznych rolników, którzy wahają się przed wprowadzeniem nowych praktyk regeneratywnych?
Trzy czwarte naszego zespołu to rolnicy albo osoby, które dorastały na gospodarstwach. Jedną z naszych podstawowych zasad jest łączenie rolników z rolnikami, bo to działa lepiej niż jakikolwiek argument z zewnątrz. Poza tym staramy się nie wynaleźć koła na nowo. Rolnictwo regeneratywne to bardzo często powrót do rozwiązań, które poprzednie pokolenia znały doskonale: harmonijne płodozmiany, okrywa roślinna na polach. Kiedy sekwestracja węgla brzmi abstrakcyjnie, tłumaczymy ją od strony praktycznej: to odbudowa zdrowia gleby, która daje żyźniejszą ziemię, lepszą retencję wody i większą odporność na susze. Aspekt finansowy, dopłata za tony CO2, jest bonusem. Dla większości rolników podstawowa wartość to lepsza gleba i stabilniejsze plony. Dopłata za dekarbonizację pomaga sfinansować praktyki, które są korzystne dla gospodarstwa niezależnie od klimatu.
Rolnictwo regeneratywne przynosi efekty po latach, a rolnik potrzebuje stabilności tu i teraz. Jakie macie na to rozwiązanie?
To jedno z największych wyzwań tej transformacji. Rolnicy otrzymują płatności za uczestnictwo w programie, które pozwalają pokryć krótkoterminowe straty wynikające z niższego plonu w pierwszych latach. Na początku skupiamy się też na praktykach, które szybko redukują koszty, na przykład przez ograniczenie nawożenia mineralnego czy zużycia środków ochrony roślin. Rolnicy wdrażają zmiany stopniowo, krok po kroku, bo całkowita transformacja w jednym sezonie to nie jest coś, co komukolwiek doradzamy.
Jakie korzyści uzyskują firmy spożywcze, które decydują się na współpracę z Klim?
Tworzymy dla nich dedykowane programy rolnictwa regeneratywnego wdrażane bezpośrednio na gospodarstwach, u samego źródła surowca. Firmy finansują te programy, a w zamian dostają redukcję emisji w Zakresie 3 i realną stabilizację łańcucha dostaw. Dla rolników to dodatkowe źródło dochodu i mniejsze ryzyko przy odchodzeniu od rolnictwa konwencjonalnego. Powstaje bezpośredni związek między korporacyjnymi celami środowiskowymi a realiami produkcji na polu i to jest sedno modelu Klim.
Jesteście obecni na wybranych rynkach międzynarodowych. Dlaczego zdecydowaliście się na wejście do Polski?
Jeśli naszym celem jest systemowa zmiana produkcji żywności, wejście do Polski było tylko kwestią czasu. To piąty największy producent rolny w UE z areałem gruntów rolnych porównywalnym z Niemcami, gdzie zaczynaliśmy działalność. Polska ma też wciąż relatywnie młodą społeczność rolniczą, co przekłada się na wysoki potencjał transformacji w kierunku uprawy regeneratywnej, jeden z najwyższych w regionie. Byliśmy też pozytywnie zaskoczeni. Wielu polskich rolników już teraz uprawia w sposób regeneratywny, choć nie zawsze nazywa to w ten sposób. Z tymi gospodarzami pracujemy szczególnie blisko, żeby wspólnie propagować te praktyki w ich regionach. Największa strukturalna bariera to rozdrobnienie sektora. Średnia wielkość polskiego gospodarstwa jest znacznie niższa niż w innych krajach regionu, co przekłada się na wyższe koszty operacyjne po naszej stronie. Dlatego zawsze zaczynamy rozmowę od gleby i ekonomiki, nie od emisji CO2.
Jakie cele stawiacie sobie we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności (ASAF)?
Obserwujemy działalność ASAF od dłuższego czasu i widzimy wiele punktów wspólnych z naszymi celami. Wiemy, jak dużym wyzwaniem jest przejście do zrównoważonej produkcji, zarówno dla rolników, jak i dla firm spożywczych. Chcemy budować nowe formy współpracy dla całego sektora, które pozwolą obniżyć koszt tej transformacji i ustandaryzować metodologię prowadzenia projektów regeneratywnych w Polsce.
Dziękujemy za rozmowę!
Źródła:
- Statystyki rolnicze UE: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tag00102/default/table?lang=en&category=t_agr.t_aact
- Porównanie areału gruntów rolnych: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_arable_land_density
- Dane o strukturze gospodarstw w UE: https://agriculture.ec.europa.eu/cap-my-country/performance-agricultural-policy/agriculture-country/eu-country-factsheets_en