Ochrona roślin

Zwalczanie agrofagów

Podstawowym warunkiem zastosowania preparatów chemicznych jest brak możliwości wykorzystania innych metod ochrony i stwierdzenie liczebności patogenów przekraczających próg ekonomicznej szkodliwości. Aby ograniczyć liczbę zabiegów i ilość stosowanych środków do niezbędnego minimum, należy prawidłowo dobrać środek ochrony oraz jego dawkę, zaplanować termin zabiegu i dostosować technikę wykonania do aktualnych warunków pogodowych. Należy tak dobrać preparaty, aby ich zastosowanie miało możliwie niski wpływ na organizmy niebędące celem zwalczania, w szczególności na owady zapylające i naturalnych wrogów patogenów. Aby przeciwdziałać powstawaniu odporności patogenów na środki ochrony roślin należy stosować preparaty o odmiennych mechanizmach działania.

Do zabiegów chemicznych wybierajmy środki przeznaczone do zwalczania konkretnego agrofaga na danej uprawie. Środki należy stosować w odpowiedniej fazie rozwoju rośliny i obiektu zwalczanego, aby ich działanie było optymalne.

Staranne zaplanowanie i przygotowanie zabiegu wymaga dużej wiedzy o chronionym polu i uprawie, ale daje wyższą skuteczność przy niższych kosztach ochrony, a także mniejsze zagrożenie dla środowiska i operatora. Składają się na nie: przewidywane i aktualne rozpoznanie potrzeby i warunków wykonania zabiegu oraz planowanie długofalowe, podejmowane z dużym wyprzedzeniem.

Ostateczny dobór środka ochrony roślin musi być przeprowadzony racjonalnie, w oparciu o:

  • dokładne rozpoznanie gatunku i wrażliwej fazy rozwojowej agrofagów,
  • ocenę przewidywanej skuteczności działania środka na agrofagi z uwzględnieniem progu ich ekonomicznej szkodliwości,
  • wiedzę nt. gatunku i odmiany rośliny uprawnej,
  • znajomość posiadanego sprzętu agrotechnicznego,
  • wiedzę nt. okresu wegetacji, pory roku, warunków pogodowych,
  • wiedzę nt. okresu od zastosowania środka do chwili, gdy na teren chroniony mogą wejść ludzie oraz zostać wprowadzone zwierzęta (okresu prewencji),
  • wiedzę nt. okresu prewencji dla pszczół (okresu zapobiegającego zatruciu),
  • wiedzę nt. okresu od ostatniego zastosowania środka do dnia zbioru rośliny uprawnej (okresu karencji oraz okresu karencji dla pasz),
  • wiedzę nt. toksyczności środka dla człowieka, zwierząt i środowiska.

Planowanie długofalowe pozwala na poprawę organizacji pracy (szkolenie dla operatorów, przygotowanie opryskiwacza gwarantujące mniejsze ryzyko skażenia środowiska i większe bezpieczeństwo dla ludzi) oraz bezpieczeństwa dla środowiska (określenie obszarów wrażliwych na skażenia, w tym siedliska fauny pożytecznej, utrzymanie zadrzewień i zakrzewień osłaniających obszary wrażliwe, wyznaczenie stref ochronnych dla nich oraz ochronę śródpolnych oczek, cieków, studni i studzienek melioracyjnych).

Stosowanie środków ochrony roślin musi być działaniem w pełni świadomym, wynikającym z braku innych metod ochrony roślin uprawnych przed agrofagami.

Należy bezwzględnie stosować tylko środki dopuszczone do obrotu i stosowania decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz po szczegółowym zapoznaniu się z etykietą środka. Skuteczność ochrony chemicznej zależy od wielu czynników i nie jest gwarantowana w każdej sytuacji. Dlatego niezbędna jest każdorazowa lustracja już ochronionej plantacji, określająca efektywność wykonanego zabiegu. To pozwoli na trafne planowanie dalszych działań. Szczególnie ważne dla rolnika jest monitorowanie obecności agrofagów nie reagujących na zastosowane środki chemiczne, gdyż może to świadczyć o błędach w stosowaniu lub pojawianiu się wśród nich zjawiska odporności. Zgodnie z wymogami prawnymi (Rozporządzenie WE 1107/2009) profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin prowadzą i przechowują przez co najmniej trzy lata dokumentację dotycząca stosowanych przez nich środków ochrony roślin, zawierającą nazwę środka ochrony roślin, czas zastosowania i zastosowaną dawkę, obszar i uprawy, na których zastosowano środek ochrony roślin. Warto notować i dokumentować fotograficznie zaobserwowane przypadki obniżonej skuteczności działania ochrony chemicznej, aby możliwie szybko identyfikować ich przyczyny i możliwe zagrożenia.