Ochrona roślin

Ochrona przed skażeniami miejscowymi

Skażenia miejscowe (punktowe) powstają w wyniku wydostania się do środowiska środka ochrony roślin w formie skoncentrowanej lub rozrzedzonej, wskutek zdarzeń przy napełnianiu, transporcie lub jako skutek mycia sprzętu w miejscu do tego nie przystosowanym. Może być także skutkiem wycieku z porzuconych opakowań po środkach ochrony roślin. Wspólną cechą jest zaistnienie skażenia w jednym miejscu, skąd może się ono rozprzestrzeniać, najczęściej z wodą, zagrażając środowisku.

Każde otwarcie opakowania ze środkiem ochrony roślin, odmierzanie preparatu, wsypanie lub wlewanie go do opryskiwacza, czy rozwadniacza preparatów, także przygotowanie koncentratu środka i wlanie go do zbiornika opryskiwacza, a następnie uzupełnianie wodą do planowanej objętości cieczy użytkowej, wiąże się z dużym ryzykiem przypadkowego rozsypania, rozlania, przelania bądź spienienia, a w efekcie wydostania się środka ochrony roślin w niepożądanym miejscu. Dlatego należy te czynności wykonywać w miejscu zabezpieczonym, na utwardzonym terenie, gdzie wszelkie rozlania, rozsypania, czy wycieki można łatwo zebrać lub zmyć w sposób kontrolowany, bezpieczny dla ludzi i środowiska. Najlepszym rozwiązaniem jest urządzenie miejsca, w którym można bezpiecznie napełniać i myć opryskiwacz, możliwie blisko magazynu środków ochrony roślin oraz wyposażonego w instalację do likwidacji wody zanieczyszczonej tymi środkami. Najczęściej stosowane tego typu instalacje opisane zostały w Obszarze 9 „Rolnicze środki chemiczne i zarządzanie odpadami”, w lekcji 46, „Bezpieczne zarzadzanie odpadami chemizacyjnymi”.

Z resztkami cieczy użytkowej pozostałymi po zabiegu środkiem ochrony roślin należy postępować w sposób ograniczający ryzyko skażenia wód powierzchniowych, podziemnych oraz gruntu. Resztki cieczy użytkowej po zabiegu należy:

  • zużyć po uprzednim rozcieńczeniu na powierzchni, na której przeprowadzono zabieg, w miejscu, w którym zastosowano środek ochrony roślin – jeżeli jest to możliwe, lub
  • unieszkodliwić z wykorzystaniem rozwiązań technicznych zapewniających biologiczną degradację substancji czynnych środków ochrony roślin (obecnie dostępne: Biobed, Phytobac®), lub
  • unieszkodliwić w sposób inny niż wskazany powyżej, jeżeli jest on zgodny z przepisami o odpadach, np. przekazując do utylizacji jako odpad niebezpieczny.

Czyszczenie sprzętu do stosowania środków ochrony roślin przeprowadza się w sposób ograniczający ryzyko skażenia środowiska, w odległości nie mniejszej niż 30 m od studni, ujęć wody oraz zbiorników i cieków wodnych. Wymóg odległości 30 m nie ma zastosowania jeżeli czyszczenie prowadzone jest na utwardzonym i szczelnym stanowisku do mycia opryskiwaczy, gdzie zanieczyszczona woda jest zbierana do utylizacji. Natomiast jeżeli czyszczenie prowadzone jest na polu uprawnym, to obowiązkowo za każdym razem w innym miejscu, aby nie sprowokować znaczącego skażenia miejscowego gruntu ani wód. W żadnym przypadku woda z mycia sprzętu nie może dostać się do wód drenarskich, ani kanalizacji komunalnej. Odprowadzenie jej do np. odcieków z obornika, gnojowicy lub innych płynnych produktów ubocznie powstających w gospodarstwie, grozi niekontrolowanym skażeniem uprawom oraz środowisku. Miejsce stacjonowania opryskiwacza ma znaczenie w wypadku pozostawania na jego powierzchni resztek środków ochrony roślin, które mogą być zmyte przez deszcz i dostać się do cieków wodnych i gleby poza kontrolą człowieka.