Bioekonomia jako klucz do bioróżnorodności i odporności rolnictwa
3 listopada w Ambasadzie Francji w Warszawie zainaugurowano Circular Week 2025 – międzynarodowy tydzień wydarzeń poświęconych gospodarce o obiegu zamkniętym (GOZ) i zrównoważonemu rozwojowi. Wydarzenie otworzyła konferencja „Circular Bioeconomy as Key for Biodiversity and Resilience”, zorganizowana przez Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju (INNOWO) i Polish Circular Hotspot we współpracy z Ambasadą Francji. Patronat merytoryczny objęło Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności.
Konferencja zgromadziła przedstawicieli instytucji europejskich, świata nauki, biznesu i administracji, którzy rozmawiali o roli bioekonomii w odbudowie bioróżnorodności i odporności ekosystemów. Dyskutowano o tym, jak skutecznie integrować polityki klimatyczne, energetyczne i rolne, aby ograniczać emisje, zwiększać retencję wody i odbudowywać zasoby glebowe. Wskazywano na konieczność przyspieszenia inwestycji w innowacje biologiczne i cyfrowe, które pozwolą łączyć rozwój gospodarczy z regeneracją środowiska.
Jednym z kluczowych głosów w dyskusji był dr Olaf Horbańczuk, dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności, który uczestniczył w panelu „Best Practices in the Development and Implementation of the Bioeconomy”. Dyskusja poświęcona była praktycznym ścieżkom wdrażania zasad bioekonomii w Europie – od rolnictwa regeneratywnego po cyrkularność miejską i odbudowę ekosystemów. Eksperci analizowali przykłady integracji międzysektorowej, spójności polityk oraz roli lokalnych partnerstw w budowie odpornych gospodarek.
Dr Horbańczuk zwrócił uwagę, że
Polska – mimo etapowego tempa zmian – staje się jednym z najciekawszych przykładów w Europie, jak rolnictwo może stać się filarem biogospodarki.
Stowarzyszenie od lat wskazuje na konieczność wykorzystania potencjału biomasy i tworzenia lokalnych obiegów, które jednocześnie ograniczają straty środowiskowe i budują wartość ekonomiczną w regionach wiejskich. W swoim wystąpieniu dyrektor Stowarzyszenia przedstawił pięć obszarów, w których Polska już dziś realizuje zasady bioekonomii:
1. Biogaz i biometan z odpadów rolniczych Polska wytwarza ok. 117 mln ton biomasy organicznej rocznie, z czego 60% pochodzi z produkcji zwierzęcej. Coraz więcej gospodarstw przetwarza obornik i resztki upraw w energię odnawialną i nawozy organiczne. W ramach Planu Strategicznego dla WPR 2023–2027 zaplanowano ponad 2 300 inwestycji w odnawialne źródła energii, w tym biogazownie rolnicze. Od 2024 r. działa system „gwarancji pochodzenia” dla biogazu i biometanu, umożliwiający ich certyfikację i sprzedaż do sieci.
2. Biopaliwa ze słomy – biorafinerie drugiej generacji Polska co roku produkuje około 12,5 mln ton nadwyżki słomy, z której powstają biopaliwa 2G. ORLEN Południe buduje w Jedliczu pierwszą w kraju biorafinerię o wydajności 25 tys. ton bioetanolu rocznie. Tego typu inwestycje pozwalają zastępować paliwa kopalne surowcami roślinnymi i ograniczać emisje w transporcie.
3. Biokonwersja owadów i odzysk składników odżywczych Polskie firmy rozwijają hodowle larw muchy czarnej żołnierskiej, które przetwarzają produkty uboczne przemysłu spożywczego w wysokobiałkową mączkę, olej owadzi i organiczny nawóz (frass). To przykład modelu, w którym odpady stają się wartościowym surowcem, a gospodarka odżywia się sama.
4. Rolnictwo regeneratywne i ekoschematy środowiskowe W ramach WPR 2023–2027 wprowadzono płatności dla rolników realizujących praktyki regeneracyjne: międzyplony, pasy kwietne, utrzymanie TUZ, ochronę zapylaczy czy sekwestrację węgla w glebie. Te działania łączą produkcję rolną z odbudową ekosystemów i przeciwdziałaniem zmianom klimatu.
5. Lokalne systemy cyrkulacji składników pokarmowych Coraz więcej gospodarstw zamyka lokalne cykle: obornik → energia → nawóz → plony → pasza → obornik. Biogazownie, kompostownie i systemy precyzyjnego nawożenia pozwalają ograniczać zużycie nawozów mineralnych i emisje z produkcji rolnej. Przykładem jest model wdrażany w Tomaszowie Mazowieckim, gdzie odpady komunalne i osady ściekowe są przetwarzane w energię i nawozy organiczne.
Bioekonomia to sposób myślenia o gospodarce, w której każdy proces wzmacnia zasoby zamiast je zużywać. W rolnictwie oznacza to praktyki, które budują żyzność gleby, wykorzystują odpady jako surowce i pozwalają lokalnie zamykać obieg energii i składników odżywczych.
– mówił dr Horbańczuk.
Podczas dyskusji wskazano również trzy warunki skutecznego skalowania bioekonomii: spójną strategię krajową, integrującą rolnictwo, energetykę i przemysł; instrumenty WPR i polityki regionalnej, które premiują współpracę rolników z nauką i biznesem; oraz jasne ramy regulacyjne dla certyfikacji bioproduktów i rachunku węglowego. To właśnie te elementy – jak podkreślano – mogą zapewnić trwałość i konkurencyjność cyrkularnych modeli gospodarowania.
Tegoroczna edycja Circular Week 2025 skupia się na integracji działań międzysektorowych i praktycznych przykładach wdrażania gospodarki obiegu zamkniętego w skali europejskiej.
Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności, jako patron merytoryczny Circular Week, konsekwentnie podkreśla, że bioekonomia w rolnictwie to nie teoria, lecz praktyczny kierunek zmian, w którym wiedza, technologia i odpowiedzialność środowiskowa tworzą wspólny fundament dla nowoczesnej gospodarki.
